Тыңдайтын орман

Айсұлудың сыныбы қарағайлы орманға серуенге шықты. Таңертең олар автобуспен ән салып, терезеден қарап келді де, орманның шетіне түскенде таң қалып қалды. Қарағайлар шамдай түп-түзу, биік-биік болып тұр, шайыр мен жылы қылқанның иісі аңқиды, аяқ астында жұмсақ мүк серіппедей майысады.

Мұғалім бәрін шеңберге жинап, бір ғана ереже айтты:
— Орман біреудің үйі. Біз мұнда қонақпыз.

Балалар соқпақпен жүріп кетті. Алдымен бәрі сөйлесіп, күліп, пакеттерін сыбдырлатып, бір-бірін қатты шақырып жүрді. Екі бала жас қарағайды көріп, қылыш жасау үшін оның тірі бұтағын сындырмақ болды.

— Тоқтаңдар, — деді мұғалім ақырын. — Аяқ астарыңа қараңдар.

Жерде құрғақ бұтақ толып жатыр еді. Сосын мұғалім жас қарағайды көрсетті. Балалар қабығын майыстырған жерде мөлдір, жабысқақ шайыр тамшысы пайда болыпты.

— Бұл ағаш тірі, — деді ол. — Айналада құрғақ бұтақ толып жатыр. Тірісін не үшін сындырамыз?

Балалар бір-біріне қарады да, әрқайсысы құрғақ таяқ таңдады. Таяқтар тіпті жақсырақ болып шықты, жеңіл әрі ұзын.

Сәл әріректе шөп сыбдырлап, бәрі кірпіні көрді. Ол өз шаруасымен тықылдап, пысылдап, тікенегіне сары жапырақ іліп алып келе жатыр екен. Бір қыз шөкелей отырып, оған қолын созды.

— Оны үйге алып кетсем бола ма? Менімен бірге тұрады!

— Кірпі онсыз да үйінде, — деп жымиды мұғалім. — Оның іні де, қоңыздары да, достары да осында. Пәтерде оған тар әрі мұңды болады.

Қыз күрсінді, бірақ басын изеді. Кірпі рахмет айтқандай пысылдап, қырықжапырақтың астына кіріп кетті.

Сосын мұғалім бір ойын ұсынды:
— Келіңдер, бір минут бойы үндемей, орманды тыңдайық. Кейін әркім не естігенін айтады.

Балалар тым-тырыс бола қалды. Алдымен мүлде тыныш болды. Сосын орман сөйлей бастағандай болды. Биік ағаш ұштарында жел күрсінді. Тоқ-тоқ-тоқ, тоқылдақ қарағайды тоқылдатты. Бір жерде сарышымшық шиқ етті, ескі бұтақ сықыр етті.

Сол кезде орман сырын ашты. Төмпешіктердің арасынан қоян жалт етіп, құлағын қимылдатып отыра қалды. Ал алаңқайда, өте жақын жерде, елік тұрды. Ол балаларға үлкен қара көздерімен тура қарап тұрды, бірақ қашпады. Ешкім қозғалмады. Айсұлу оны үркітіп алмайын деп, тіпті ақырын дем алды. Сосын елік асықпай бұрылып, орманның түкпіріне кетті.

— Ол бізден қорықпады, — деп сыбырлады Айсұлу.

— Себебі сендер өздеріңді жақсы қонақтардай ұстадыңдар, — деп сыбырлады мұғалім.

Сосын әркім сол бір минутта не естігенін айтты. Бір бала бүрдің жерге түскенін естіпті. Екіншісі түкті араның ызыңын естіпті. Ал Айсұлу тіпті өз жүрегінің соғысын естіпті.

Кетер алдында балалар өз қоқыстарын соңғы кәмпит қағазына дейін түгел жинады. Ал кәрі шыршаның түбінен біреу баяғыда тастап кеткен тот басқан банкалар мен бөтелке тапты. Оларды да алып кетті.

Автобуста Айсұлу терезеден қара қарағайларға қарап, ойланып келді. Орман бәрін байқайды. Ол рахметті сөзбен айтпайды. Ол саған жай ғана елікті көрсетеді.

Түнде үйде Айсұлу төсегіне жатып, ормандағыдай қайта құлақ түрді. Терезенің сыртында жел ақырын гуілдеп тұр. Оған алыстағы тыныш алаңқайда елік ұйықтап жатқандай, ал жанындағы інінде кірпі пысылдап жатқандай көрінді.

Қайырлы түн.