Өзен мен балық

Шалғынның ортасымен мөлдір өзен ағатын, оның ішінде күміс балық тұратын. Күнде таңертең жағадағы балалар оған қол бұлғайтын, ал балық судан секіріп шығып, күнге жарқырап, оларға жауап бергендей болатын.

Балық өз үйін жақсы көретін. Түбінде тегіс, домалақ тастар жатады, араларында жасыл балдырлар тербеледі, ал су салқын әрі мөлдір болғаны сонша, әр құм түйірі көрініп тұрады. Түнде өзенге жұлдыздар шағылысып, балық судың сылдырын тыңдап ұйықтап кететін.

Бір сенбіде жағаға адамдар демалуға келді. Олар күліп, қарбыз жеп, доп ойнады да, кешке қайтып кетті. Бірақ шөптің үстінде пакеттер, пластик стақандар мен бөтелкелер қалып қойды.

Түнде жел тұрды. Ол пакеттер мен бөтелкелерді ұшырып әкетіп, тура суға лақтырды. Бір пакет тасқа ілініп қалды, түбін лайлы қабық басты, ал бір бөтелке әрі-бері домалап, тық-тық соғыла берді. Балыққа тыныс алу қиын болды. Ол суға батқан ескі бөрененің астына тығылып, ұзақ шықпай жатты.

Таңертең сол жерден Аружан деген қыз өтіп бара жатты. Ол әрдайым балықпен амандасатын, бірақ бүгін балық секірмеді.

— Балықжан, қайдасың? — деп шақырды Аружан су жағасына отыра қалып.

Сол кезде ол жағадағы бөтелкені, қамысқа ілінген пакетті, шөп арасында шашылып жатқан стақандарды көрді. Аружан қабағын түйіп, сәл ойланды да, үйіне қарай жүгірді.

Көп ұзамай ол себет, резеңке қолғап пен ұзын сапты кішкентай тор алып оралды. Артынан достары келе жатты: көрші көшедегі бір бала, екі құрбысы және шелегін көтерген кішкентай інісі.

— Өзенді құтқарайық! — деді Аружан. — Әркім көргенін жинайды. Тек тереңге кірмейміз, жағада ғана жүреміз.

Олар аяқ киімдерін шешіп, суға тобығына дейін кірді. Су салқын еді, аяқтарын қытықтады. Тормен бөтелкені сүзіп алды. Таяқпен пакетті қамыстан абайлап шешті. Қолғап киген қолдарымен құмның ішінен стақандарды суырып алды. Бала тіпті ескі қазанның қақпағын тауып алды, бәрі ду күлді. Бұл мұнда қалай жетіп жүр екен? Ал інісі тастың астынан кішкентай шаян тауып алды. Ол онымен сыпайы амандасып, абайлап суға қайта жіберді.

Сосын олар бүкіл жағаны аралап, шөп үстінде қалғанның бәрін жинады. Себет лық толды, оның үстіне тағы екі үлкен қап. Күн дымқыл тастарды жылытты, балдыр мен жылы шөптің иісі аңқыды, судың үстінде инеліктер ұшып жүрді.

Кешке қарай өзен тынышталды. Лай тұнып, ағыс соңғы қабықты алып кетті, су қайтадан әйнектей мөлдір болды. Балық бөрененің астынан абайлап сығалап, сосын өзеннің дәл ортасына жүзіп шықты да, кенет биік-биік секірді. Ол батып бара жатқан күннің сәулесінде күміс ұшқындай жалт етті.

— Ол рахмет айтып жатыр! — деп айқайлады інісі.

— Иә, — деп жымиды Аружан. — Бізге осылай қол бұлғайды.

Содан бері Аружан мен достары өзеннен кетерде өз қоқыстарын түгел алып кетеді, басқалар тастап кеткен қоқыстан да біразын жинайды. Бірге істесе, бұл мүлде қиын емес. Ал өзен бәрін есінде сақтайды. Күнде таңертең күміс балық оларды секіріп қарсы алады.

Түнде Аружан төсегіне жатып, көзін жұмды. Оған мөлдір судың сылдыры әлі естіліп тұрғандай болды. Ал алыстағы шалғында күміс балық тегіс тастардың арасында ұйықтап қалды, үстінде жұлдыздар ақырын тербеліп тұрды.

Қайырлы түн.