Жарық ұйықтайтын бөлме

Арман бүкіл пәтерде жарық жанып тұрғанын жақсы көретін. Солай көңілдірек қой! Дәлізде шам жанып, ас үйде люстра жарқырап, ваннадағы айнаның үстінде шамша жылтырап тұратын, тіпті ешкім жоқ бос бөлмеде де торшер жанып тұратын.

Бірақ бір күні ол әкесімен бірге электр жарығына ақы төлеуге барды. Әкесі оған түбіртекті көрсетті, Арман шоттың қандай ұзын екенін көрді. Цифрлар сонша көп, ол тіпті бірден оқи алмады.

— Ойпырым-ай, — деді Арман. — Біз сонша жарық жұмсадық па?

— Сонша, — деп басын изеді әкесі. — Шам, теледидар, шәйнек, зарядтағыштар. Бәрі электрмен жұмыс істейді. Ал электрді үлкен электр стансаларында, көбіне көмір жағып шығарады. Сол түтіннен ауа ластанады.

Арман қыста қаланың үстінде кейде сұр тұман тұратынын, оның артынан тау әрең көрінетінін есіне алды. Оның көңілі сәл түсіп кетті.

— Көмірді азырақ жағу үшін не істеу керек? — деп сұрады ол.

— Азырақ жұмсау керек, — деді әкесі. — Қараңғыда отырудың қажеті жоқ, жарықты керек емес жерде сөндіріп отырсақ болды.

Үйде олар бір ойын ойлап тапты. Бірінші ереже: бөлмеден ең соңғы шыққан адам ондағы жарықты сөндіреді. Екінші ереже: телефон толық зарядталған соң, зарядтағышты розеткадан суырып алады. Үшінші ереже: күндіз перделерді ашады, күн жұмыс істей берсін. Күн тегін жарық береді, ешқашан түтін шығармайды. Ал кешке бес шамның орнына ең жайлы біреуін жақса да жетеді.

— Ал мұның бәрін кім қадағалайды? — деп сұрады анасы.

— Мен! — деді Арман. — Мен жарықтың сақшысы боламын.

Анасы оған сары қатырма қағаздан шам тәрізді белгі қиып берді, Арман оны бірден пижамасына қадап алды.

Сол күннен бастап Арман әр кеш сайын пәтерді аралап шығатын. Бос ваннаға сығалап, сөндіргішті шырт еткізетін. Дәлізде ұмыт қалған шамды байқап, сөндіретін. Розеткада бекер тұрған зарядтағышты тауып, абайлап суырып алатын. Ал бірде ас үйден жарықты сөндірмей шығып бара жатқан әкесінің өзін ұстап алды.

— Әке! Жарықтың ұйқысы келіп тұр! — деп күлді Арман.

— Кешір, сақшы, — деп жымиды әкесі де, жарықты сөндіруге қайта оралды.

Арманға бос бөлмедегі жарық та шаршайды деп ойлау ұнайтын. Онда оның істейтін ісі де, жарық түсіретін ешкімі де жоқ. Ендеше ол да бәрі сияқты таңертеңге дейін ұйықтай берсін. Осылайша олардың үйінде жарық ұйықтайтын алғашқы бөлме пайда болды. Сосын екіншісі, үшіншісі.

Бір айдан кейін әкесі жаңа түбіртек әкелді. Шот айтарлықтай азайыпты. Әкесі оны Арманға көрсетіп, екеуі алақандарын шапалақтасты. Бірақ ең бастысы шотта емес еді. Әдет қалды. Енді Арман артындағы есікті жапқандай оңай, ойланбастан жарықты сөндіретін болды.

Кешке, ұйықтайтын уақыт келгенде, Арман төсегінің жанындағы шамды өзі сөндіріп, көрпенің астына сүңгіп кірді. Бөлме қараңғы әрі жайлы болды. Тек ай ғана терезеден сығалап, еденге кішкентай күміс шаршы салды. Терезенің сыртында қаланың оттары жыпылықтап тұрды, ал олардың пәтеріндегі шамдардың бәрі ұйықтап қалған еді. Шамдағы жарық ұйықтап қалды, Арман да онымен бірге ұйықтап кетті.

Қайырлы түн.