Үш себет

Дамирдің үйінде үш себет пайда болды. Көк себетке қағаз, сары себетке пластик пен банкалар, ал жасыл себетке қалғанның бәрі салынатын болды.

Себеттерді әкесі қойды. Олар ас үйде қатар тұрды, бағдаршам сияқты, тек түстері шатасып кеткен. Дамир оларды айнала жүріп, қақпақтарын тықылдатты.

— Бізге үшеуі не үшін керек? — деп сұрады ол. — Бұрын бір шелек болатын, болды.

— Бұрын барлық қоқыс қала сыртындағы бір үлкен үйіндіге кететін, — деді әкесі. — Ал енді қағаз бен пластик жаңа бір нәрсеге айнала алады. Тек оларға көмектесу керек.

Алғашында Дамир шатасып жүрді. Мысалы, шырынның қорабы қағаз ба, әлде пластик пе? Әкесі оны шайып, кептіріп, жалпайтып, сары себетке салу керегін көрсетті. Ал алманың қалдығы ше? Жасыл себетке. Одан да жақсысы, саяжайдағы әжесінің гүлдеріне арналған компостқа. Әжесі қабық пен алма қалдығынан ең жақсы топырақ шығады дейтін.

Әкесі ас үйдің ортасында Дамирді сынай бастады.

— Газет ше?
— Көкке!
— Бұршақтың банкасы ше?
— Сарыға, тек алдымен шайып ал.
— Кәмпиттің қағазы ше?
— Ой, бұл қулау екен. Жасылға.

Дамирге бұл ойын қатты ұнады. Көп ұзамай ол анасы мен әкесін өзі сынай бастады, бәрінен жылдам жауап беретін болды. Бір аптадан кейін ол ойланбастан сұрыптайтын болды, әрдайым осылай істеп жүргендей. Анасы ас үй тіпті кеңейіп қалғандай деді, өйткені ескі шелек енді кешке қарай толып кетпейтін болды.

Сенбі сайын ол әкесімен бірге көк және сары себеттерді аулаға алып шығатын. Ол жерде суреттері бар арнайы контейнерлер тұратын, біреуі қағазға, біреуі пластикке. Дамир себеттерді өзі босататын. Қағаз сыбдырлап төмен сырғиды, ал бөтелкелер көңілді салдырлайды.

— Әке, олармен кейін не болады? — деп сұрады Дамир.

— Көлік келіп, оларды зауытқа апарады, — деді әкесі. — Қағазды суға салып, араластырып, одан жаңа қағаз жасайды. Мүмкін, жаңа дәптерлер. Ал пластиктен жаңа заттар жасайды. Тіпті саябаққа орындықтар мен жылы күртешелер.

— Бөтелкеден күрте ме? — деп сенбеді Дамир.

— Бөтелкеден, — деп күлді әкесі. — Сұрыпталған қоқыс енді нағыз қоқыс емес.

Күзде мектепте Дамирге жаңа дәптерлер берді. Біреуінің мұқабасында кішкентай белгі мен оның қайта өңделген қағаздан жасалғанын айтатын ұсақ жазу бар екен. Дамир мұқабаны ұзақ сипап отырды. Бәлкім, бұл оның өз жармасының қорабынан жасалған шығар? Ол жымиып, ешкімге ештеңе айтпады. Бұл оның кішкентай құпиясы еді.

Үйге келген соң Дамир фломастерлерін алып, кішкентай нұсқау-сурет салды. Газеті бар көк себет, бөтелке мен банкасы бар сары себет, алма қалдығы бар жасыл себет. Ол қонақтар да шатаспасын деп, суретті себеттердің үстіне іліп қойды. Бір демалыста қонаққа келген апайы суретке ұзақ қарап тұрып, үйінде де солай істейтінін айтты.

Кешке Дамир альбомының соңғы парағын көк себетке салды. Онда онша сәтті шықпаған бір мысық салынған еді. Ертең сол мысық жаңа қағазға, мүмкін тіпті жаңа альбомға айналу үшін жолға шығады. Дамир тісін тазалап, көңілі көтеріліп, ұйықтауға жатты.

Қайырлы түн.