Абайлы от

Руслан әкесімен көлдің жағасына түнеуге барды. Олар судың дәл жанындағы алаңқайға жасыл шатыр тігіп, матрастарын үрледі де, күннің арғы жағаға батып бара жатқанын ұзақ тамашалады. Көл алдымен қызғылт, сосын алтын, сосын күміс түске боялды.

Кешке әкесі айтты:
— Қазір от жағамыз, мен саған үш ереже көрсетемін.

— Үш ереже ме? — деп таң қалды Руслан. — Мен от жағу үшін сіріңке мен отын ғана керек деп ойлап едім.

— От дегеніміз — жалын, — деді әкесі. — Ал жалын біреу қарап отырғанда ғана жақсы дос болады.

Бірінші ереже орын туралы еді. Отты жалаңаш жерге немесе ескі ошақтың орнына, шөптен, бұталардан және ағаштардың аласа бұтақтарынан алыс жағады. Әкесі мен Руслан ескі от орнын тауып, айналасындағы құрғақ шөп пен бүрлерді тазалап, тастан шеңбер жасады.

Екінші ереже су туралы еді. Оттың дәл қасында әрдайым бір шелек су немесе бір үйінді құм тұруы керек. Руслан көлге өзі жүгіріп барып, толы шелек су әкелді. Су шайқалып, саусақтарын салқындатты.

— Ал үшіншісі ше? — деп сұрады Руслан.

— Үшіншісін ұйықтар алдында айтамын, — деп жымиды әкесі.

От лаулап жанды. Ол шытырлап, сыртылдап, ұшқындар кішкентай жұлдыздардай аспанға ұшты. Түтін мен шайырдың иісі шықты. Әкесі шоққа картоп көміп еді, көп ұзамай ол ыстық, қара қытырлақ қабықты болып пісіп шықты. Руслан оны алақанынан алақанына лақтырып, саусақтарын үрледі.

Кенет бір ұшқын шетке секіріп, тастардың сыртындағы құрғақ шөпке түсті. Шөп түтіндеп, онда кішкентай қызғылт сары нүкте пайда болды. Руслан абдырап қалмады. Ол шелектен бір кесе су сұзып алып, шашып жіберді. Пыш-ш! Нүкте сөнді.

— Міне, сондықтан шелек әрдайым жақын тұрады, — деді әкесі байыпты түрде. — Жарайсың. Бәрін дұрыс әрі жылдам істедің.

Руслан өзін әбден ересек сезінді. Кеш бойы ол отты бақылап, шыбық салып, ұшқындардың тастан әрі ұшып кетпеуін қадағалады.

Аспанда жұлдыздар жымыңдай бастағанда әкесі айтты:
— Ал енді үшінші ереже. Кетерде отты бықсып жатқан күйі қалдырмайды. Тіпті сөнген сияқты көрінсе де. Оған су құйып, күлін таяқпен суығанша араластырады.

Олар шоқтың үстіне бүкіл шелекті төкті. Шоқ ысылдап, жоғары ақ бу көтерілді. Руслан таяқ алып, күлді араластырды, ал әкесі көлден тағы су әкеліп, қайта құйды. Руслан алақанын күлдің үстіне ұстап көрді де, ақыры жерді қолымен басып көрді. Жер дымқыл әрі салқын екен.

— Суық! — деді Руслан.

Олар шатырға кірді. Сыртта көл ақырын шолпылдап, бір жерде түнгі құс шақырды, Руслан лезде ұйықтап кетті.

Таңертең от болған жерде, тас шеңбердің ішінде, кішкентай дымқыл қара дақ қана қалыпты. Айналадағы орман аман-есен, жап-жасыл болып тұр, құстар сайрап, көлдің үстінен тұман көтеріліп жатты.

— Сөндірілмеген бір от бүкіл орманды жойып жіберуі мүмкін, — деді әкесі. — Ал сен бәрін дұрыс істедің.

Ертеңіне кешке, үйге оралған соң, Руслан өз төсегінде жатып, оттың шытырын, жұлдыздай ұшқындарды, ыстық картопты еске алды. Оған жылы әрі тыныш болды, өйткені ол оттың үш ережесін білетін.

Қайырлы түн.